چگونه خزه پرورش دهیم

اگر تا به حال با پای برهنه روی کف جنگل راه رفته باشید، احتمالاً نرمی و لطافت خزه های زیر پایتان را حس کرده اید. خزه برای حیاط و باغ بسیار ایده آل است، چون به حفظ رطوبت کمک می کند و برخلاف چمن، هرگز نیازی به کوتاه کردن ندارد.

همچنین می توانید با پخش یک ترکیب خزه ای روی حصار، فونداسیون خانه یا سنگ ها، حال وهوایی جادویی و جنگلی به فضا بدهید. برای پرورش خزه فقط کمی زحمت اولیه لازم است و بعد از آن، سال ها خودش از خودش مراقبت می کند.

پرورش خزه روی خاک

پرورش خزه روی خاک یکی از ساده ترین و طبیعی ترین روش ها برای ایجاد یک پوشش سبز، نرم و ماندگار در باغچه یا حیاط است. خزه برخلاف چمن به نور زیاد، کوددهی مداوم یا چمن زنی نیاز ندارد و به راحتی در خاک های مرطوب و سایه دار رشد می کند. با انتخاب محل مناسب و انجام چند مرحله ی ساده، می توانید خزه را روی خاک تثبیت کرده و فضایی آرام، جنگلی و همیشه سبز ایجاد کنید. مراحل زیر به شما کمک می کند تا خزه را به درستی بکارید و شرایط ایده آل رشد آن را فراهم نمایید.

1. تکه هایی از خزه جمع آوری کنید

اگر در حیاط خودتان خزه دارید، با یک کاردک یا لیسه، به آرامی زیر لایه ی خزه را بخراشید و آن را از زمین جدا کنید.

اگر خزه ای در اطرافتان نیست، به یک نهالستان مراجعه کنید و درباره ی خزه های موجود سؤال بپرسید.

• می توانید خزه های آکروکارپوس (خزه هایی با رشته های بلند و شبیه مو) انتخاب کنید.
• یا خزه های پلوروکارپوس که کوتاه، فشرده و به صورت افقی رشد می کنند.
• خزه ریشه ی واقعی ندارد، بنابراین نگران آسیب زدن به خاک زیر آن نباشید.

2. یک محل مرطوب با زهکشی کم انتخاب کنید

خزه خیلی سخت گیر نیست، اما در محیط های مرطوب بهترین رشد را دارد.

محلی را انتخاب کنید که در باران های شدید کمی آب جمع می کند، مثلاً پایین یک شیب.

• خزه حتی می تواند به بهبود زهکشی خاک کمک کند.
• چون ریشه ندارد، به راحتی روی خاک های سنگلاخی هم رشد می کند؛ جاهایی که چمن معمولاً رشد نمی کند.

3. مکانی نسبتاً سایه دار انتخاب کنید

بیشتر گونه های خزه در نور مستقیم خورشید عملکرد خوبی ندارند، چون به رطوبت بالا نیاز دارند.

به دنبال جایی باشید که آفتاب مستقیم زیادی نگیرد؛ مثلاً زیر درخت یا کنار دیوار خانه.

فقط تعداد کمی از خزه ها آفتاب دوست هستند و این گونه ها چندان رایج نیستند.

4. pH خاک را بررسی کنید (بین 5.0 تا 6.0)

با نوارهای تست خاک، pH را اندازه گیری کنید. خزه خاک اسیدی با pH بین 5 تا 6 را ترجیح می دهد.

• اگر خزه را روی خاک یا سطح صاف می کارید، حتماً سطح کاملاً صاف و هموار باشد.چون خزه برخلاف چمن، تمام ناهمواری ها و فرورفتگی ها را نشان می دهد.
• برای افزایش pH: به خاک آهک اضافه کنید.
• برای کاهش pH: از گوگرد، سولفات آلومینیوم، سولفات آهن یا مالچ استفاده کنید.

5. تکه های خزه را روی خاک فشار دهید

برگ ها و زباله های سطحی را جمع کنید و خاک را تا حد ممکن صاف نمایید.

هر تکه خزه را روی سطح بگذارید و با دست محکم فشار دهید تا به خاک بچسبد.

می توانید مقداری خزه روی سنگ ها هم قرار دهید، اما بهتر است بخش اصلی آن روی خاک باشد.

6. در ۳ هفته ی اول، روزانه آبیاری کنید

برای تشویق خزه به رشد، روزانه آن را آبیاری کنید.

از آب پاش با فشار بسیار ملایم یا شلنگ با نازل ریز استفاده کنید، چون فشار مستقیم آب می تواند به خزه آسیب بزند.

• اگر رنگ خزه خیلی تیره یا لکه لکه شد، احتمالاً بیش از حد آب می دهید.
• بعد از حدود یک ماه می توانید مقدار آبیاری را کمتر کنید، اما خزه باید همیشه مرطوب بماند.
• زمانی که با کشیدن آرام خزه، از جا کنده نشود، یعنی کاملاً مستقر شده است.

7. علف های هرز اطراف خزه را حذف کنید

علف های هرز (به ویژه چمن ها) رطوبت خاک را می دزدند و باعث خشک و شکننده شدن خزه می شوند.

اگر علف هرزی دیدید، آن را با ریشه بیرون بکشید.

• خزه علف های هرز را از بین نمی برد، فقط جای آن ها را می پوشاند.
• خزه می تواند خیلی سریع پخش شود؛ اگر بیش از حد رشد کرد، به راحتی می توانید با دست مقداری از آن را جدا کنید.

پرورش خزه روی سطوح غیرخاکی (سنگ، دیوار، گلدان و…)

اگر دوست دارید خزه را فراتر از خاک و باغچه به کار ببرید، پرورش آن روی سطوحی مانند سنگ، آجر، دیوار یا گلدان انتخابی خلاقانه و چشم نواز است. این روش به شما امکان می دهد جلوه ای طبیعی و جنگلی به فضاهای عمودی یا تزئینی ببخشید؛ حتی جاهایی که امکان کاشت گیاهان معمولی وجود ندارد. با استفاده از یک ترکیب ساده و رعایت چند نکته ی کلیدی، خزه به راحتی به سطح مورد نظر می چسبد و به تدریج رشد می کند. در ادامه، مراحل انجام این روش را به صورت گام به گام می خوانید.

خرید بذر

1. خزه جمع آوری کنید

با کاردک، خزه را از زمین یا سطوح عمودی مثل دیوار و حصار جدا کنید.

در این روش، خزه های پلوروکارپوس (کوتاه و افقی) بهترین انتخاب هستند.

2. آب و دوغ یا باترمیلک را در مخلوط کن بریزید

• ۲ پیمانه (حدود ۴۷۰ میلی لیتر) آب
• ۲ پیمانه باترمیلک (یا دوغ ترش)

باترمیلک اسیدی و چسبنده است و کمک می کند خزه به سطح بچسبد.

اگر باترمیلک ندارید، می توانید از ماست ساده استفاده کنید.

3. مخلوط کن را با خزه خردشده پر کنید

چند مشت خزه ی سالم بردارید و آن را خرد کرده داخل مخلوط کن بریزید.

خزه می تواند خیس یا خشک باشد. مقدار دقیق مهم نیست؛ اگر شک دارید، بیشتر بریزید.

4. مواد را کمی مخلوط کنید

مخلوط کن را ۴ تا ۵ بار به صورت پالسی بزنید تا مواد ترکیب شوند.

بافت نهایی باید شبیه میلک شیک یا اسموتی غلیظ باشد.

بیش از حد مخلوط نکنید؛ اگر خزه خیلی ریز شود، ممکن است دیگر رشد نکند.

5. مخلوط را روی سطوح دلخواه بمالید

این مخلوط چسبنده را روی آجر، سنگ، گلدان، حصار یا حتی دیوار خانه بمالید.

از پارچه یا قلم مو برای پخش آن استفاده کنید.

• سطح باید سایه دار و قابل آبیاری باشد.
• اگر خلاق هستید، می توانید با خزه طرح یا نوشته درست کنید.

6. به مدت ۲ تا ۳ هفته روزانه آبیاری کنید

تا زمانی که خزه جا بیفتد، باید دائماً مرطوب بماند.

با آب پاش یا اسپری، به آرامی آن را خیس کنید و آن را دور از نور مستقیم خورشید نگه دارید.

اسپری آب هم گزینه ی بسیار خوبی است و آسیب کمتری می زند.

نتیجه گیری

پرورش خزه راهی طبیعی، کم دردسر و زیبا برای سبزتر کردن حیاط، باغ یا حتی دیوار و سنگ های خانه است. خزه به نور کم، رطوبت بالا و خاک اسیدی نیاز دارد و برخلاف چمن، نه به کوتاه کردن احتیاج دارد و نه مراقبت های مداوم. با انتخاب محل مناسب، آماده سازی صحیح سطح، آبیاری منظم در هفته های اول و حذف علف های هرز، خزه به راحتی رشد کرده و برای سال ها ماندگار می شود.

همچنین می توان با استفاده از ترکیب خزه و باترمیلک، آن را روی سطوحی مثل سنگ، آجر و حصار پرورش داد و جلوه ای طبیعی و جنگلی به فضا بخشید. اگر شرایط اولیه فراهم شود، خزه یکی از کم هزینه ترین و پایدارترین پوشش های سبز خواهد بود.