چگونه پیاز بکاریم

پیاز یکی از سبزیجات محبوب میان باغ بانان خانگی است؛ زیرا کاربردهای فراوانی دارد، نگهداری و کاشت آن آسان است، و فضای زیادی هم اشغال نمی کند. علاوه بر این، فصل رشد آن کوتاه بوده و می توان در بهار برداشت و سپس برای استفاده در زمستان خشک و ذخیره کرد.

آماده سازی پیاز برای کاشت

کاشت پیاز، مانند هر گیاه دیگری، نیازمند برنامه ریزی و آماده سازی دقیق است. انتخاب درست نوع پیاز، روش کاشت، زمان مناسب و محل ایده آل، سنگ بنای اصلی رشد سالم و برداشت پُرپشت است. در این بخش، گام به گام مراحل آماده سازی را مرور می کنیم تا بتوانید با اطمینان و دانش کافی، کشت پیاز را آغاز کنید.

از انتخاب بین پیازهای روز بلند و روز کوتاه گرفته تا آماده سازی خاک با زهکشی مناسب و pH متعادل، هر مرحله تأثیر مستقیمی بر کیفیت و اندازه غده های نهایی دارد. با رعایت این اصول، نه تنها از هدر رفتن وقت و منابع جلوگیری می کنید، بلکه شانس موفقیت خود را برای برداشت پیازهای بزرگ، خوش طعم و سالم به طور چشمگیری افزایش می دهید.

۱. نوع پیاز مورد نظر را انتخاب کنید.

مانند بیشتر میوه ها و سبزیجات، انواع مختلفی از پیاز وجود دارد که هرکدام ویژگی های خاصی دارند. پیازها معمولاً در سه رنگ اصلی دیده می شوند: سفید، زرد و قرمز/بنفش، که هرکدام طعم ویژه ای دارند.

همچنین پیازها از نظر نوع رشد به دو دسته تقسیم می شوند: پیازهای روز بلند و روز کوتاه.

پیازهای روز بلند زمانی شروع به جوانه زنی می کنند که طول روز بین ۱۴ تا ۱۶ ساعت باشد (اواخر بهار تا تابستان)، در حالی که پیازهای روز کوتاه در روزهایی با طول ۱۰ تا ۱۲ ساعت (زمستان تا اوایل بهار) رشد خود را آغاز می کنند.

• پیازهای روز بلند در نواحی شمالی بهتر رشد می کنند.
• پیازهای روز کوتاه برای مناطق جنوبی مناسب ترند.
• پیازهای زرد رنگی طلایی و طعمی کمی شیرین دارند، پیازهای سفید تندتر و تیزترند، و پیازهای قرمز معمولاً برای مصرف تازه مناسب اند نه پخت وپز.

۲. نحوه ی کاشت را انتخاب کنید.

برای کاشت پیاز دو روش اصلی وجود دارد: استفاده از پَیازچه ها (bulbs) یا بذر پیاز (seeds).

بیشتر باغ بانان از پَیازچه ها استفاده می کنند چون مقاوم ترند و شرایط آب وهوایی سخت را بهتر تحمل می کنند.

البته اگر وقت و تمایل دارید می توانید از بذر شروع کنید و نهال های خود را درون منزل پرورش دهید و سپس به زمین منتقل کنید.

• برخی افراد از قلمه یا نشاء پیاز استفاده می کنند، اما این روش سخت تر و همیشه موفق نیست.
• برای انتخاب بهترین خرید بذر یا پَیازچه با نهالستان محل مشورت کنید.

۳. زمان مناسب کاشت را بشناسید.

پیاز گیاهی است که اگر در فصل سرد کاشته شود، ممکن است از بین برود یا انرژی خود را به جای ساختن غده، صرف گل دادن کند.

اگر از بذر استفاده می کنید، آن را حداقل شش هفته قبل از انتقال به بیرون از خانه بکارید.

یعنی حدود شش هفته قبل از میانگین تاریخ آخرین یخبندان منطقه تان باید بذر را در خانه بکارید و پس از آن تاریخ، نهال ها را به باغچه منتقل کنید.

۴. محل مناسب را انتخاب کنید.

پیازها گیاهان کم توقعی هستند، اما داشتن نور و فضای کافی برایشان مهم است.

محلی را انتخاب کنید که آفتاب گیر و باز باشد، چون هرچه فضای بیشتری داشته باشند، غده های بزرگ تری تولید می کنند.

از مکان هایی که سایهٔ درختان بر آن می افتد بپرهیزید.

اگر فضای باغ مناسب ندارید، می توانید از بستر بلند مخصوص کاشت استفاده کنید تا نتیجه ی بهتری بگیرید.

۵. خاک را آماده کنید.

اگر بتوانید چند ماه پیش از کاشت، خاک را آماده کنید، نتیجه بهتری خواهید داشت.

پاییز زمان خوبی برای شخم زدن و افزودن کود دامی است.

اگر خاک باغچه تان سنگی، شنی یا رُسی است، کمی خاک گلدان یا ترکیب مخصوص باغبانی به آن اضافه کنید تا یکنواخت شود.

حتماً pH خاک را اندازه گیری کنید؛ محدوده ی مناسب pH برای پیاز ۶ تا ۷٫۵ است. اگر لازم بود، مواد اصلاح کننده اضافه کنید تا خاک به این محدوده برسد.

بهتر است تنظیم pH را حداقل یک ماه پیش از کاشت انجام دهید تا مواد فرصت تأثیرگذاری روی خاک را داشته باشند.

کاشت پیاز

پس از آماده سازی اولیه و انتخاب نوع مناسب پیاز، نوبت به مرحله ی اصلی یعنی کاشت و مدیریت صحیح آن می رسد. در این مرحله، دقت در آماده سازی خاک، عمق و فاصله ی کاشت، و نحوه ی آبیاری نقش تعیین کننده ای در اندازه، طعم و کیفیت پیازهای نهایی دارد. پیاز گیاهی با ریشه های ظریف است که به شرایط خاک و نحوه ی نگهداری بسیار حساس بوده و کوچک ترین خطا در کاشت یا مراقبت می تواند رشد غده را محدود کند.

در این بخش، مراحل کاشت پیاز را به صورت گام به گام از آماده سازی خاک و کاشت بذر یا پیازچه تا مراقبت های دوره ی رشد و زمان مناسب برداشت بررسی می کنیم. با رعایت این اصول، می توانید پیازهایی سالم، درشت و ماندگار برداشت کنید که هم برای مصرف تازه و هم برای نگهداری طولانی مدت مناسب باشند.

بذر سبزیجات

۱. آماده سازی خاک

در زمان کاشت، خاک را حدود ۱۵ سانتی متر شخم بزنید و در صورت کمبود فسفر، یک فنجان کود فسفر (مثلاً 10–20–10 یا 0–20–0) برای هر ۶ متر طول زمین اضافه کنید.

اگر خاک تان فسفر کافی دارد، نیازی به این مرحله نیست. حتماً قبل از افزودن کود، خاک را آزمایش کنید.

همچنین همه ی علف های هرز را از زمین حذف کنید.

۲. حفر چاله ها

پیازها را طوری بکارید که حداکثر یک اینچ خاک روی قسمت بالایی آن ها باشد؛ اگر خیلی عمیق کاشته شوید رشد غده کم می شود.

فاصله بین پَیازچه ها را ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر و بین بذرها را ۲ تا ۵ سانتی متر قرار دهید.

وقتی رشدشان آغاز شد، می توانید آن ها را با فاصله ی بیشتر جابه جا کنید تا غده ها بزرگ تر شوند.

۳. کاشت بذر یا پَیازچه

بذرها را در چاله ها بریزید و حدود 1 تا 2 سانتیمتر خاک رویشان بپاشید.

پَیازچه ها را حداکثر در عمق 5 سانتی متر قرار دهید. سپس با دست یا پا خاک را کمی فشرده کنید تا پیازها در خاک محکم شوند؛ پیاز در خاک سفت بهتر رشد می کند.

در پایان، کمی آب بدهید تا فرآیند رشد آغاز شود.

اگر از نشاء استفاده می کنید، به آبیاری بیشتری نیاز خواهید داشت.

۴. نگهداری از مزرعهٔ پیاز

ریشهٔ پیاز ظریف است و ممکن است با علف کشی نادرست آسیب ببیند.

به جای کندن علف ها، از خِرپَر (هاو) برای بریدن قسمت بالای علف ها استفاده کنید تا ریشهٔ پیاز آسیبی نبیند.

هر هفته به اندازه ی ۲٫۵ سانتی متر آب بدهید و ماهی یک بار کود نیتروژنی اضافه کنید تا مواد غذایی لازم تأمین شود.

بلافاصله بعد از کاشت، بین هر ردیف لایه ای نازک از مالچ بریزید تا رطوبت حفظ و مانع رشد علف های هرز شود.

• • اگر طعم شیرین تر می خواهید، میزان آبیاری را کمی بیشتر کنید.
  • اگر پیازها گل دادند، آن ها را از خاک خارج کنید؛ این پیازها دیگر بزرگ یا خوش طعم نخواهند شد.

۵. برداشت پیاز

وقتی قسمت بالایی ساقه ها به رنگ زرد طلایی درآمد، زمان برداشت رسیده است.

در این مرحله، ساقه ها را خم کنید تا روی زمین بخوابند. این کار باعث می شود مواد غذایی به غده منتقل شود، نه به ساقه ها.

پس از ۲۴ ساعت، وقتی ساقه ها قهوه ای شدند، پیازها آماده ی برداشت اند.

آن ها را از خاک بیرون بیاورید، و ساقه ها را حدود ۲٫۵ سانتی متر بالای غده و ریشه ها را کاملاً کوتاه کنید.

بگذارید پیازها ۱–۲ روز در آفتاب خشک شوند، سپس آن ها را به محیطی خشک در داخل خانه منتقل کنید تا برای ۲ تا ۴ هفته دیگر کاملاً خشک و آماده نگهداری شوند.

• • • برای ماندگاری بیشتر، پیازها را در جوراب یا توری سیمی با جریان هوای مناسب آویزان کنید.
    • پیازهای شیرین به دلیل رطوبت بالاتر زودتر خراب می شوند، بنابراین ابتدا آن ها را مصرف کنید.
    • هر پیازی که نشانه ی پوسیدگی یا لکه دارد را جدا کنید تا بیماری به بقیه نسراید.

نتیجه گیری

پیاز از آن دسته گیاهانی است که حتی در کوچک ترین باغچه ها هم خوب رشد می کند و نگهداری اش ساده است. برای کاشت موفق، لازم است ابتدا نوع مناسب پیاز را با توجه به اقلیم منطقه ات انتخاب کنی؛ پیازهای روز بلند برای نواحی شمالی و روز کوتاه برای جنوبی ها بهترند.

اگر خاکت از قبل با کود دامی و ترکیب دارای pH بین ۶ تا ۷٫۵ آماده شده باشد، رشد پیازها کاملاً قوی و سالم خواهد بود.

در زمان کاشت، بذر یا پیازچه ها را در خاک سفت و آفتاب گیر قرار بده، بین هر ردیف مالچ نازک بریز و در طول فصل رشد، مرتب آبیاری و کوددهی با نیتروژن انجام بده.

وقتی برگ ها زرد می شوند، زمان برداشت رسیده است؛ با خم کردن ساقه ها و خشک کردن تدریجی، غده ها کامل می رسند. پس از برداشت هم می توانی آن ها را خشک کرده و تا زمستان ذخیره کنی.

در مجموع، پیاز گیاهی است کم توقع اما پرمنفعت؛ با کمی توجه به نور، خاک و زمان کاشت، همیشه محصولی تازه، خوش طعم و سالم خواهی داشت.