داشتن یک باغچه خانگی، علاوه بر زیبایی و طراوتی که به حیاط یا فضای زندگی تان می دهد، شما را با میوه ها، سبزیجات و گیاهان تازه پاداش می دهد. خوشبختانه برای شروع باغبانی به امکانات زیادی نیاز ندارید. اگر فقط بدانید چه چیزی دوست دارید بکارید، نیمی از راه را رفته اید!
در این راهنما، همه چیزهایی که برای شروع یک باغ موفق لازم دارید را به صورت گام به گام توضیح می دهیم؛ از انتخاب محل مناسب تا کاشت و آبیاری.
چگونه باغ خودمان را شروع کنیم؟
محلی با زهکشی مناسب انتخاب کنید که حداقل ۶ ساعت در روز نور مستقیم خورشید دریافت کند. خاک را آزمایش کنید تا pH آن بین ۶ تا ۷٫۵ باشد. خاک را با شن کش صاف و یکدست کنید. بذرها یا نشاها را در خاک بکارید و هر زمان که ۲ اینچ بالایی خاک (حدود ۵ سانتی متر) خشک شد، آبیاری کنید.
۱. مکانی با نور مستقیم خورشید انتخاب کنید
به دنبال جایی باشید که حداقل ۶ ساعت نور مستقیم آفتاب دریافت کند و زهکشی خوبی داشته باشد. از بخش هایی از حیاط که بعد از باران آب در آن ها جمع می شود، دوری کنید؛ چون ریشه گیاهان در خاک غرقابی آسیب می بینند.
بهتر است محل باغچه تا حد امکان صاف و باز باشد تا مجبور نباشید دور درخت ها یا بوته ها کار کنید.
- اگر اولین تجربه باغبانی تان است، بهتر است باغچه کوچک تری شروع کنید تا به تدریج تجربه و اعتمادبه نفس پیدا کنید.
- اگر حیاط ندارید، باز هم می توانید باغبانی کنید! از بسترهای مرتفع یا گلدان و ظروف بزرگ روی بالکن یا پاسیو استفاده کنید. بسیاری از گیاهان برای کشت در گلدان طراحی شده اند.
۲. تصمیم بگیرید چه چیزی می خواهید بکارید
سبزیجات یا گیاهانی را انتخاب کنید که خودتان دوست دارید بخورید؛ این طوری از برداشت محصول بیشتر لذت می برید.
از ساده ترین سبزی ها برای شروع می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- گوجه فرنگی
- سیب زمینی
- لوبیا
- خیار
- سبزی های برگی، کاهو و کدو
همچنین تربچه، اسفناج و هویج خیلی سریع رشد می کنند و برای مبتدی ها عالی هستند.
گیاهان دارویی آسان برای شروع:
رزماری، اورگانو، آویشن و پیازچه.
اگر دوست دارید میوه بکارید، توت فرنگی یا بلوبری انتخاب های خوبی هستند؛ فضای کمی می گیرند و زود به بار می نشینند.
۳. ابزار و وسایل اولیه باغبانی را تهیه کنید
برای شروع به ابزار زیادی نیاز ندارید. حداقل وسایل شامل:
- بیل برای کندن خاک
- شن کش برای صاف کردن سطح
- شلنگ یا آب پاش دستی برای آبیاری
اگر دوست دارید، می توانید یک کیت ابزار باغبانی مخصوص مبتدی ها تهیه کنید. همچنین این موارد هم مفید هستند:
- بیلچه کوچک برای کاشت یا وجین علف های هرز
- نخ و میخ برای مشخص کردن ردیف ها
- آب پاش یا آب پاش چرخان برای باغچه های بزرگ
- کود یا کمپوست برای تقویت خاک
- حصار یا توری اگر نگران ورود حیوانات یا آفات هستید
۴. خاک را آزمایش کنید
خاک باید pH بین ۶ تا ۷٫۵ داشته باشد. اگر قبلاً در کاشت گیاهان موفق نبوده اید، حتماً خاک را آزمایش کنید.
می توانید نمونه خاک را به مراکز کشاورزی محلی بفرستید یا از کیت های خانگی تست خاک استفاده کنید.
نتایج آزمایش به شما می گوید:
- pH خاک چقدر است
- چه مواد مغذی کم یا زیاد هستند
- اگر pH کمتر از ۷ باشد، می توانید آهک اضافه کنید.
- اگر pH بالاتر از ۷٫۵ باشد، گوگرد برای اصلاح خاک مناسب است.
- اگر در منطقه ای زندگی می کنید که به خاک خوب باغبانی معروف است، شاید بتوانید از این مرحله صرف نظر کنید.
۵. بین بذر یا نشا انتخاب کنید
اگر در منطقه ای با آب وهوای خنک زندگی می کنید یا تجربه زیادی در جوانه زنی بذر ندارید، نشا انتخاب بهتری است چون زمان رشد اولیه را کوتاه می کند.
مثلاً در مناطقی با تابستان کوتاه، بهتر است گوجه فرنگی را به صورت نشا بکارید.
از طرف دیگر، بعضی سبزی ها مثل تربچه و کاهو خیلی راحت مستقیم از بذر رشد می کنند.
-
- نشاها گران تر از بذر هستند، اما در زمان و فضا صرفه جویی می کنند.
- بذرها مقرون به صرفه ترند، مخصوصاً اگر هر سال بذر ذخیره کنید.
- بازارچه های محلی یا مراکز اجتماعی اغلب در بهار نشاهای سالم می فروشند و جای خوبی برای پرسیدن سؤال هستند.
۶. بذر یا نشای مناسب منطقه کشت خود را بخرید
منطقه کشت (Growing Zone) نشان می دهد چه گیاهانی با دمای منطقه شما سازگارند.
با دانستن منطقه کشت، می توانید گیاهانی بخرید که در آب وهوای شما به خوبی رشد می کنند.
- در مناطق سرد، گونه هایی با دوره رشد کوتاه انتخاب کنید.
- در مناطق گرم، گزینه های بیشتری برای کاشت دارید.
-
مشخص کردن منطقه کشت
۷. چیدمان گیاهان در باغچه را برنامه ریزی کنید
قبل از کاشت، مشخص کنید هر گیاه کجا قرار بگیرد تا نور کافی دریافت کند.
مثلاً:
گیاهان بلند مثل ذرت را کنار گیاهانی بکارید که به کمی سایه نیاز دارند، مثل کاهو.
از کاشت همراه استفاده کنید:
- بعضی گیاهان کنار هم رشد بهتری دارند.
- می توانید اسفناج یا سبزی ها را اوایل فصل بکارید و بعد با گرم شدن هوا، گوجه فرنگی جایگزین کنید.
- گل هایی مثل همیشه بهار یا لادن را برای دور کردن آفات در باغچه بکارید.
۸. بعد از آخرین یخبندان بکارید
تاریخ آخرین یخبندان منطقه تان را پیدا کنید و کاشت را بر اساس آن انجام دهید.
بسته بندی بذرها معمولاً بازه زمانی می دهد، اما تاریخ آخرین یخبندان دقیق تر است.
مثال:
- خیار: ۱ تا ۲ هفته بعد از آخرین یخبندان
- بادمجان: ۲ تا ۳ هفته بعد از آخرین یخبندان
بعضی گیاهان نیاز به دمای مشخص خاک دارند؛ مثلاً ذرت زمانی کاشته می شود که خاک حداقل ۱۶ درجه سانتی گراد باشد.
۹. خاک باغچه را آماده و صاف کنید
حدود ۱۵ سانتی متر از سطح خاک را شخم بزنید و کلوخه ها را خرد کنید.
سنگ ها، ریشه ها و چوب ها را خارج کنید. سپس با شن کش سطح خاک را صاف و یکدست کنید.
اگر می خواهید کمپوست یا کود اضافه کنید، همین حالا بهترین زمان است.
۱۰. بذر بکارید یا نشاها را منتقل کنید
- برای بذر: آن ها را روی خاک بپاشید و ۶ تا ۱۲ میلی متر خاک رویشان بریزید.
- برای نشا: گودالی به عمق توصیه شده روی برچسب ایجاد کنید و فاصله مناسب بین گیاهان را رعایت کنید.
نشا را به آرامی از گلدان خارج کرده، داخل چاله بگذارید و اطراف آن را با خاک پر کنید.
باغ سبزی را طوری طراحی کنید که برداشت محصول راحت باشد.
۱۱. برای کاهش علف های هرز مالچ بریزید
برای جلوگیری از رشد علف های هرز، یک لایه ۲٫۵ تا ۵ سانتی متری مالچ آلی (مثل چمن خردشده یا برگ خشک) اطراف گیاهان بریزید.
اگر علف هرزی رشد کرد، سریع آن را بکشید، اما مراقب باشید به گیاهان تازه آسیب نزنید.
اگر مالچ ندارید، کمپوست هم گزینه خوبی است.
۱۲. باغچه را به طور منظم آبیاری کنید
هر وقت 5 سانتی متر بالایی خاک خشک شد، آبیاری عمیق انجام دهید.
اگر باران کافی نباریده، حتماً خودتان آب بدهید.
برای بررسی:
- انگشتتان را چند سانتی متر داخل خاک فرو کنید
- اگر خاک خشک بود، زمان آبیاری است
از آب پاشی ملایم استفاده کنید تا بذرها جابه جا نشوند.
به محض مرطوب شدن خاک، آبیاری را متوقف کنید؛ آبیاری بیش ازحد باعث خفگی ریشه ها می شود.
نتیجه گیری
شروع باغبانی در خانه کار سختی نیست؛ فقط به کمی برنامه ریزی، صبر و علاقه نیاز دارد. با انتخاب محل مناسب با نور کافی، آماده سازی درست خاک، انتخاب گیاهان سازگار با منطقه، و رعایت زمان کاشت، می توانید پایه یک باغچه سالم و پربار را بسازید. استفاده از مالچ برای کاهش علف های هرز و آبیاری منظم نیز نقش مهمی در رشد بهتر گیاهان دارد. حتی اگر مبتدی هستید، با رعایت این ۱۲ قدم ساده می توانید با اطمینان باغ خود را آغاز کرده و از تماشای رشد و برداشت محصولات تازه لذت ببرید.
