تنک کردن یکی از سخت ترین کارها برای هر پرورش دهنده ی درختان میوه است!
در نگاه اول، ممکن است احساس کنید که دارید محصول آینده تان را از بین می برید، اما در واقع با این کار به درخت کمک می کنید تا به جای تعداد زیادی میوه ی ریز، میوه هایی درشت، آبدار و باکیفیت تولید کند.
وقتی برای اولین بار شروع به مراقبت از درختان سیب و آلو کردم، از خودم می پرسیدم:
«چرا اصلاً تنک کردن لازم است؟ مگر درخت خودش بلد نیست بدون دخالت ما رشد کند؟»
حقیقت این است که درختان برای بقا رشد می کنند، اما ما آن ها را برای میوه های خوش طعم شان پرورش می دهیم.
تنک کردن راهی است برای «قانع کردن» این درختان تا به جای تولید حداکثری بذر، انرژی خود را صرف تولید محصولی خوش طعم، مغذی و درشت کنند.
درختان به طور طبیعی تمایل دارند هرچه می توانند بذر تولید کنند تا نسل شان گسترش یابد. اما وقتی بخشی از میوه ها را حذف می کنیم، درخت را وادار می کنیم انرژی خود را روی میوه های باقی مانده متمرکز کند.
نتیجه؟
به جای چند صد میوه ی ضعیف و کم کیفیت، چند ده میوه ی تقریباً بی نقص خواهید داشت.
اگرچه این فرایند در ابتدا پیچیده به نظر می رسد، اما با ابزار مناسب و چند دستورالعمل ساده، کار چندان سختی نیست.
این راهنما به شما کمک می کند تا درختان سیب، گلابی، زردآلو، هلو، خرمالو، شلیل و آلو را به درستی تنک کنید.
فرقی نمی کند باغ شما کوچک باشد یا بزرگ؛ تنک کردن، سلامت و باردهی درختان را برای سال های طولانی تضمین می کند.
چرا درختان میوه را تنک می کنیم؟
پیش از یادگیری زمان و روش تنک کردن، بهتر است بدانیم چرا این کار ضروری است. با تنک کردن سالانه، درختان میوه را هم پربار نگه می دارید و هم سالم. سه دلیل اصلی وجود دارد که باغداران به خاطر آن ها تنک سازی انجام می دهند:
۱. میوه های درشت تر
سیب های بزرگ، آبدار و براق که در فروشگاه ها می بینید، نتیجه ی تنک کردن هستند.
باغداران پس از ریزش گل ها، بخشی از میوه های در حال شکل گیری را حذف می کنند و تنها در این صورت است که میوه ها به این اندازه می رسند.
وقتی تعداد میوه ها کمتر می شود، درخت انرژی خود را روی میوه های باقی مانده متمرکز می کند. این موضوع باعث می شود آن ها به مقدار کافی قند، آب و مواد غذایی دریافت کرده و به اندازه ای سالم و مطلوب برسند.
بدون تنک کردن، درخت تعداد زیادی میوه ی کوچک، کم مزه و کم ارزش تولید می کند.
بهتر است هر سال درختان خود را تنک کنید؛ به جای برداشت محصول ضعیف، به آن ها کمک می کنید محصولی ارزشمند و حتی «نمایشی» تولید کنند.
۲. محصول بهتر در سال آینده
درختان میوه باهوش تر از چیزی هستند که تصور می کنیم!
آن ها از انرژی فصل جاری برای آماده سازی محصول سال آینده استفاده می کنند. بیایید این موضوع را با مثال درخت سیب توضیح دهیم:
درخت سیب، هم زمان با رسیدن سیب های امسال در بهار و تابستان، جوانه های زایشی سال آینده را هم شکل می دهد.
اگر درخت امسال بیش از حد میوه داشته باشد، به اصطلاح «تصور می کند» که دیگر نیازی به تولید محصول زیاد در سال آینده نیست. نتیجه این می شود که برداشت سال آینده کم و ضعیف خواهد بود.
اما با تنک کردن، اجازه می دهید بخشی از منابع درخت به جوانه های سال بعد اختصاص داده شود.
نتیجه؟
محصول بهتر هم در سال جاری و هم در سال آینده.
این اصل در مورد درختان دیگری مثل گلابی، شلیل، هلو و آلو هم صدق می کند.
۳. سلامت و استحکام درخت
سیب، آلو و گلابی میوه هایی سنگین هستند. با رشد آن ها، وزن شان شاخه ها را به سمت پایین می کشد. اگر تعداد میوه ها زیاد باشد، شاخه ها ممکن است بشکنند یا ترک بردارند.
درختان پاکوتاه (Dwarf) بیشتر در معرض این خطر هستند، چون روی بدنه ای کوچک، میوه های زیادی تولید می کنند.
در سال های ابتدایی، استفاده از قیم یا تکیه گاه به حفظ شاخه ها کمک می کند. درختان بالغ معمولاً نیازی به قیم ندارند، زیرا شاخه های ضخیم تری دارند.
هرس اصولی در اواخر زمستان نیز نقش مهمی در پیشگیری از شکستن شاخه ها دارد، زیرا به شکل گیری شاخه های اسکلت بندی قوی کمک می کند. همان طور که هرس سالانه ضروری است، تنک کردن هم بخش جدایی ناپذیر نگهداری یک باغ سالم است.
چه زمانی درختان میوه را تنک کنیم؟
برای تنک کردن، زمان ایده آل وجود دارد.
باید میوه ها را زمانی حذف کنید که هنوز خیلی درشت نشده اند. این کار باعث می شود هم محصول امسال و هم محصول سال آینده موفق باشد.
از آن جا که درختان مختلف در زمان های متفاوتی گل می دهند، لازم است باغ خود را مرتب بررسی کنید.
منتظر ریزش گلبرگ ها بمانید
گل ها اندام های جنسی درخت هستند: شامل گرده، تخمک و شهد.
پس از گرده افشانی توسط حشرات یا باد، تخمک ها به بذر و تخمدان به میوه تبدیل می شود.
وقتی لقاح موفق باشد، گلبرگ ها می ریزند تا جا برای تشکیل میوه باز شود.
ریزش گلبرگ ها اولین نشانه ی زمان مناسب تنک کردن است. با دقت به شاخه ها نگاه کنید؛ اگر میوه های کوچک را دیدید، وقتش رسیده است.
میوه های تازه شکل گرفته را بررسی کنید
پس از ریزش گلبرگ ها، میوه های کوچک شروع به رشد می کنند.
بهتر است آن ها را زمانی حذف کنید که هنوز کوچک تر از قطر یک سکه هستند.
اگرچه می توان بعداً هم تنک کرد، اما حذف زودهنگام میوه ها باعث می شود جوانه های بارده ی سال آینده بهتر شکل بگیرند.
هرچه زودتر اقدام کنید، درخت بهتر می تواند منابعش را مدیریت کند.
چگونه درختان میوه را تنک کنیم؟
برخی گونه ها مانند درختان آجیل، گیلاس، آووکادو، انار، انجیر و مرکبات معمولاً نیازی به تنک کردن ندارند. این درختان خودشان بهتر می توانند انرژی شان را تنظیم کنند.
روش تنک کردن بسته به نوع درخت متفاوت است. در ادامه، راهنمای هر گروه را می بینید:
تنک کردن سیب و گلابی
سیب و گلابی میوه های خود را روی سیخک ها (Spur) تولید می کنند؛ شاخه های کوتاه، ضخیم و متورمی که هر سال در همان نقطه میوه می دهند.
در هر سیخک معمولاً چند میوه ایجاد می شود.
هدف این است که در هر سیخک فقط یک میوه باقی بماند.
پس از آن، فاصله بین میوه ها را بررسی کنید.
بین میوه های در حال رشد باید حدود ۱۵ سانتی متر (۶ اینچ) فاصله باشد. اگر تعدادی سیخک خیلی به هم نزدیک اند، باید میوه های بعضی از آن ها را کاملاً حذف کنید.
اگرچه این کار سخت گیرانه به نظر می رسد، اما نتیجه آن سیب ها و گلابی هایی آبدار، خوش طعم و مغذی خواهد بود.
تنک کردن زردآلو، هلو و شلیل
این درختان معمولاً روی چوب های یک ساله میوه می دهند، نه روی سیخک ها.
در نتیجه، روش تنک کردن آن ها کمی متفاوت است.
میوه ها را طوری حذف کنید که بین هر کدام ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر فاصله باشد.
هلو و شلیل به طور طبیعی در ماه ژوئن بخشی از میوه های خود را می ریزند، اما همچنان از تنک کردن دستی سود می برند.
می توانید ابتدا کمی میوه ی اضافی نگه دارید تا ریزش ژوئن اتفاق بیفتد، سپس میوه های اضافه را حذف کنید.
پس از چند سال تجربه، دقیقاً خواهید دانست چه تعداد میوه را باید پیش از آن ریزش حذف کنید.
تنک کردن خرمالو
خرمالو هم روی چوب های جدید و هم قدیمی میوه می دهد و معمولاً در سراسر تاج درخت پخش است.
چوب خرمالو نسبتاً ضعیف تر است و تنک کردن نقش مهمی در جلوگیری از شکستن شاخه ها دارد.
ابتدا میوه های کوچک، لکه دار یا آسیب دیده را حذف کنید.
سپس بقیه را طوری تنک کنید که بین هر میوه حدود ۱۵ سانتی متر فاصله باشد.
اگر درخت ساختار قوی و شاخه های اسکلت بندی خوبی دارد، ممکن است اصلاً نیازی به تنک کردن نباشد.
اما درختان جوان به طور جدی از این کار سود می برند.
تنک کردن آلو
آلوها هم روی سیخک ها و هم روی چوب یک ساله میوه می دهند، به همین دلیل معمولاً باردهی بسیار زیادی دارند.
اگرچه درختان پرباری هستند، اما بلافاصله پس از ریزش گل ها باید تنک شوند.
میوه ها را طوری حذف کنید که بین آن ها حدود ۱۵ سانتی متر فاصله باشد.
آلوها نیز مانند هلو و شلیل در ماه ژوئن ریزش طبیعی دارند. در سال های اول، کمی میوه اضافی بگذارید تا واکنش درخت را ببینید.
در صورت سنگین شدن شاخه ها، ممکن است لازم باشد در طول فصل رشد چند بار تنک سازی انجام دهید.
با یک بازدید هفتگی از باغ، می توانید شاخه های در معرض شکستگی را قبل از آسیب جدی شناسایی کنید.
نتیجه گیری
تنک کردن درختان میوه، مصداق بارز ضرب المثل «کیفیت بر کمیت ارجح است» می باشد. شاید در ابتدا، حذف میوه های جوانی که با امید به آن ها نگاه می کردید کاری دشوار و حتی غیرمنطقی به نظر برسد؛ اما همان طور که در این مقاله بررسی کردیم، این کار رازِ داشتن باغی حرفه ای و میوه هایی درجه یک است.
با غلبه بر احساس تردید و انجام هرسِ میوه در زمان مناسب، شما سه دستاورد بزرگ خواهید داشت:
- میوه هایی درشت تر و خوش طعم تر که از نظر کیفیت با محصولات بازاری رقابت می کنند.
- سلامت فیزیکی درخت و جلوگیری از شکستن شاخه هایی که توان تحمل بار سنگین را ندارند.
- تضمین محصول سال آینده با جلوگیری از تخلیه کامل انرژی درخت در یک سال.
بنابراین، قیچی خود را بردارید و با اطمینان خاطر، بار اضافی درختان را کم کنید. فاصله ی ۱۵ سانتی متری امروز، ضامن جعبه های پر از میوه های لوکس و شیرین در فصل برداشت خواهد بود.
