کشت همراه به معنی کاشت گیاهانی در کنار هم است که در یک رابطه ی همزیستانه به محصولات باغ شما سود می رسانند. بعضی از این گیاهان با بوی خود آفات را دور می کنند، در حالی که برخی دیگر گرده افشان ها و حشرات شکارچیِ مفید را جذب می کنند.
اما یک نوع خاص و متفاوت از کشت همراه وجود دارد که شاید نسبت به آن محتاط باشید یا اصلاً با آن آشنا نباشید: استفاده از گیاهان تله ای.
این روش که با نام کشت تله ای (Trap Cropping) نیز شناخته می شود، شامل کاشت گیاهان قربانی است که برای جذب آفات و دور کردن آن ها از محصولات اصلی باغ استفاده می شوند.
اما وقتی شته ها و سوسک ها تمام گیاهان تله ای شما را می پوشانند، چه کاری باید انجام دهید؟
دقیقاً همین جاست که بسیاری از باغبان ها دچار اشتباه می شوند.
بیایید علم و کاربرد عملی استفاده از گیاهان تله ای در باغ را بررسی کنیم. این مقاله به شما کمک می کند تا استراتژی گیاهان تله ای به نفع شما عمل کند، نه علیه شما.
پاسخ کوتاه
گیاهان ناستورتیم (Nasturtium) دارای برگ های گرد و سبز روشن و گل های شیپوریِ درخشان در طیف رنگی قرمز با مرکز تیره تر هستند.
به صورت استراتژیک از گیاهان قربانی برای محافظت از محصولات باغ در برابر آفات استفاده کنید.
گیاهان تله ای، گروه هایی از گیاهان قربانی هستند که به طور خاص برای جذب آفات و دور کردن آن ها از محصولات اصلی کاشته می شوند. این گیاهان حواس آفات را پرت می کنند تا احتمال آسیب دیدن محصولات باغ کاهش یابد.
پس از آن که گیاهان تله ای توسط آفات مورد حمله قرار گرفتند، باید از بین برده شوند تا از گسترش بیشتر آفات جلوگیری شود.
علم نشان داده است که کشت تله ای، اگر به درستی اجرا شود، می تواند بسیار مؤثر باشد. با این حال، دستورالعمل های دقیق و ثابت برای گونه های گیاهی، نوع آفت، زمان بندی و روش اجرا وجود ندارد. این روش مدیریت آفات نیازمند آزمایش و پایش دقیق است و اگر به درستی انجام نشود، ممکن است فاجعه بار باشد.
انتخاب گیاه تله ای مناسب به نوع آفت هدف و محصولی که می خواهید از آن محافظت کنید بستگی دارد.
برای مثال:
- تربچه یک گیاه تله ای رایج برای جذب سوسک های کک (Flea Beetles) و دور نگه داشتن آن ها از براسیکاهای جوان مثل کِیل و بروکلی است.
- به همین شکل، ناستورتیم یکی از بهترین گیاهان تله ای برای جذب شته ها و دور کردن آن ها از سبزی ها و گل های لطیف محسوب می شود.
ناستورتیم ها بسیار آسان رشد می کنند و نابود کردن آن ها نیز ساده است. علاوه بر این، گل های آن ها حشرات مفید را جذب می کند تا از آفات تغذیه کنند.
پاسخ مفصل
ممکن است عجیب به نظر برسد که گیاهی بکارید تا عمداً آفات را جذب کند؛ مگر ما آفات کمتری در باغ نمی خواهیم؟
کشت تله ای یک استراتژی هوشمندانه است که اغلب در مدیریت تلفیقی آفات (IPM) در مزارع ارگانیک استفاده می شود. این روش در واقع نوعی کشت همراه محسوب می شود، زیرا با استفاده از تنوع گیاهی، رشد کلی سبزی ها و میوه ها بهبود می یابد.
با قربانی کردن یک گیاه ارزان و آسان الرشد، می توانید محصولات ارزشمند خود را از هجوم آفات نجات دهید.
مفهوم کلی بسیار ساده است
مکانیزم عملکرد گیاهان تلهای برای دفع آفات، بر پایه یک ایده ساده و موثر بنا شده است:
- کاشت یک قطعه از گیاهی که آفات آن را دوست دارند (مثل تربچه یا ناستورتیم)
- جذب آفات به دور از محصولات اصلی
- اجازه دادن به آفات برای تغذیه از گیاه تله ای
- سپس از بین بردن گیاه تله ای یا تیمار آن با سموم ارگانیک مانند روغن نیم
- در نتیجه، سایر محصولات شما از آسیب و سم پاشی در امان می مانند
- آفات را بدون آسیب رساندن به حشرات مفید کنترل می کنید
این روش به راحتی در باغ قابل اجراست، به شرطی که چند اصل اساسی را بدانید و از اشتباهات رایج اجتناب کنید.
علم کشت تله ای
گیاهان تله ای سابقه ی طولانی در پژوهش های علمی دارند، اما هنوز اجماع کامل درباره میزان اثربخشی آن ها وجود ندارد.
برخی مطالعات نشان داده اند که خردل، کلم چینی و آرگولا می توانند گیاهان تله ای مؤثری برای براسیکاها باشند.
مطالعات دیگر نشان می دهند که استفاده از میزبان های جایگزین فقط زمانی فشار آفت را کاهش می دهد که آفات از گیاه تله ای به درستی حذف شوند.
این یعنی نابود کردن یا سم پاشی گیاه تله ای برای موفقیت حیاتی است.
پژوهشگران همچنین دریافته اند که کاشت گیاهان تله ای به صورت توده ای و متمرکز می تواند مدیریت آفات را دشوارتر کند؛ زیرا بخش های بزرگی از باغ بدون پوشش باقی می ماند و آفات آزادانه گسترش می یابند.
بنابراین، گیاهان قربانی باید در میان محصولات اصلی پخش شوند، نه در یک نقطه ی منفرد.
چه گیاهانی باید بکارم؟
انتخاب گونه ی مناسب برای گیاه تله ای نیاز به دقت دارد. ابتدا باید آفت هدف را شناسایی کنید.
برای مثال، اگر هر سال با مشکل سوسک های کک روی براسیکاها روبه رو هستید، نگاه کنید این سوسک ها بیشتر به کدام گیاهان حمله می کنند. شاید متوجه شوید که آن ها زودتر به تربچه نسبت به بروکلی حمله می کنند؛ این نشانه ی خوبی است که تربچه می تواند گیاه تله ای مؤثری باشد.
برای انتخاب گیاه تله ای، این پرسش ها را از خود بپرسید:
- آفت هدف چیست؟ (مثلاً سوسک خیار)
- خسارت اصلی کجاست؟ (مثلاً روی برگ ها در لبه ی باغ)
- آفت به چه محصولی حمله می کند؟ (مثلاً خیار و کدو سبز)
- این آفت را کجا بیشتر می بینم؟ (مثلاً روی کدو تنبل)
- آیا گیاه تله ای در همان خانواده ی گیاهی است؟
- آیا بذر گیاه تله ای ارزان است؟
در بسیاری موارد، گیاهانی مثل کدو تنبل ارزان قیمت گزینه ی خوبی هستند چون سریع رشد می کنند و قربانی کردن آن ها ساده است.
ترکیب های گیاهی مبتنی بر علم
متأسفانه آزمایش و تجربه شخصی ضروری است، زیرا پژوهش ها هنوز نتایج کاملاً قطعی ارائه نمی دهند. شرایط هر باغ با باغ دیگر متفاوت است.
با این حال، برخی تحقیقات ترکیب های زیر را موفق گزارش کرده اند:
- ناستورتیم ← بیشتر سبزی ها ← شته ها
- همیشه بهار آفریقایی ← گوجه فرنگی ← کرم غوزه پنبه
- آرگولا ← گوجه فرنگی ← حشرات لیگوس
- یونجه ← کاهو ← شپشه گیاهخوار
- گندم سیاه ← پیاز ← تریپس
- خردل ← کلم ← پروانه کلم
- کدو تابستانی ← لوبیا ← مگس سفید
- آفتابگردان ← فلفل دلمه ای ← ساس بدبو
مشاهده و آزمایش
به عنوان یک کشاورز ارگانیک که از کشت تله ای استفاده کرده ام، تأکید می کنم که مشاهده مهم ترین مهارت شماست.
اینترنت می تواند ترکیب های زیادی پیشنهاد دهد، اما تا زمانی که خودتان باغتان را زیر نظر نگیرید، نمی دانید چه چیزی واقعاً کار می کند.
تماشای حشرات و رفتار آن ها کمک می کند بفهمید کدام گیاهان را بیشتر دوست دارند. معمولاً گیاهی که بیشترین حشره را جذب می کند و رشد آن ارزان است، بهترین گزینه برای گیاه تله ای محسوب می شود.
گیاهان تله ای را با چه فاصله ای بکاریم؟
بیشتر حشرات راه آسان تر را انتخاب می کنند. اگر غذا در یک نقطه متمرکز باشد، چرا به جای دیگری بروند؟
تحقیقات دانشگاه میزوری نشان داده است که بهترین فاصله برای کاشت گیاهان تله ای ۳ تا ۸ فوت (حدود ۱ تا ۲٫۵ متر) از محصول اصلی است. این فاصله باعث می شود آفات بوی گیاه تله ای را حس کنند و از محصول اصلی دور شوند.
بهتر است گیاهان تله ای را در گوشه ها یا کناره های باغ و حتی در خاک فقیرتر بکارید، نه در بسترهای اصلی.
این روش چگونه عمل می کند؟
گیاهان قربانی آفات را به سمت خود جذب می کنند. آفات به جای محصولات اصلی، از گیاه تله ای تغذیه می کنند. وقتی جمعیت آفات افزایش یافت، باید گیاه تله ای را سم پاشی یا نابود کنید.
مراحل اصلی:
- کاشت گیاه تله ای ۱ تا ۳ هفته زودتر از محصول اصلی
- بزرگ تر و بالغ تر بودن گیاه تله ای نسبت به محصول
- کاشت در فاصله ی ۳ تا ۸ فوت
- در صورت امکان، محافظت اضافی از محصول اصلی با پارچه یا توری محافظ
- پایش مداوم آفات
- تعیین آستانه ی قابل قبول خسارت
- شناسایی تخم یا پوره آفات
- تصمیم گیری برای نابودی گیاه تله ای در زمان مناسب
مهم ترین نکته: نابود کردن گیاه تله ای را فراموش نکنید!
چگونه و چه زمانی گیاه تله ای را از بین ببریم؟
اینجاست که بیشترین اشتباه ها رخ می دهد. اگر گیاه تله ای را نابود نکنید، آن را به پایگاه دائمی تکثیر آفات تبدیل می کنید.
روش های مؤثر:
- کندن کامل گیاه و دور انداختن آن در زباله
- سم پاشی با روغن نیم یا روغن باغبانی
- پوشاندن با برزنت سیاه
- استفاده از خاک دیاتومه (فقط در هوای خشک)
- استفاده از حشره کش های ارگانیک مانند Pyganic یا Bt
- شستشوی شدید با آب برای شته ها، سپس حذف گیاه
گیاهان آلوده را هرگز کمپوست نکنید.
نتیجه گیری
این روش برای بسیاری از باغبان ها پرزحمت است و نیاز به دانش، مشاهده و نظم دارد. اگر گیاه تله ای به موقع نابود نشود، مشکلات آفات شدیدتر می شود.
به همین دلیل، برخی گزینه های کم زحمت تر عبارت اند از:
- جذب حشرات شکارچی مفید
- استفاده از پارچه محافظ و توری حشرات
- تنوع بخشی به کاشت
- کاشت گل های جذاب برای حشرات مفید مانند آلیسوم سفید، بومادران و شوید
گیاهان تله ای در اصل گیاهانی مصرفی هستند که برای جذب آفات و محافظت از محصولات اصلی استفاده می شوند. این روش می تواند مؤثر باشد، اما نیازمند پایش مداوم و دانش کافی است. در بسیاری موارد، روش های فیزیکی مانند توری حشرات یا استفاده محدود از روغن نیم نتیجه ی ساده تر و مطمئن تری فراهم می کنند.
