چگونه بامیه بکاریم

بامیه یکی از سبزیجاتی است که در طول تابستان به طور مداوم محصول می دهد. هر بار که یک غلاف بامیه را برداشت می کنید، غلاف دیگری به جای آن رشد می کند. بامیه از خانواده گیاه هیبیسکوس است و گل هایی زیبا و شبیه به آن تولید می کند. این گیاه در مناطق گرم بهترین رشد را دارد، اما حتی اگر در نواحی سردسیر زندگی می کنید، می توانید بامیه را با کاشت بذر در فضای داخلی و انتقال آن به باغچه پس از گرم شدن هوا پرورش دهید.

کاشت بامیه

کاشت بامیه اولین و مهم ترین گام برای داشتن گیاهانی سالم و پربار است. از آنجا که بامیه گیاهی گرما دوست محسوب می شود، زمان کاشت، دمای هوا، میزان نور خورشید و آماده سازی خاک نقش تعیین کننده ای در جوانه زنی و رشد اولیه آن دارند. در این بخش یاد می گیرید بذر بامیه را بسته به شرایط آب وهوایی منطقه، به صورت مستقیم در باغچه یا ابتدا در فضای داخلی بکارید و همچنین با اصول انتخاب محل مناسب، تنظیم pH خاک، تقویت خاک و کاشت صحیح بذر یا نشا آشنا می شوید. رعایت این نکات، پایه ای محکم برای رشد قوی گیاه و برداشت محصول باکیفیت در ادامه فصل خواهد بود.

1. تصمیم بگیرید بذرها را چگونه شروع کنید

اگر در منطقه ای با تابستان های گرم و زمستان های ملایم زندگی می کنید، ساده ترین راه این است که بذر بامیه را مستقیماً در باغچه بکارید. بذرها را اوایل بهار و بعد از آخرین یخبندان سال بکارید، زمانی که دمای شب ها به زیر ۱۳ درجه سانتی گراد (۵۵ فارنهایت) نمی رسد.

اگر در منطقه ای هستید که این شرایط تا اواخر بهار یا اوایل تابستان فراهم نمی شود، بهتر است ۲ تا ۳ هفته قبل از آخرین یخبندان بذرها را در فضای داخلی بکارید. وقتی نشاها قوی شدند و هوا گرم شد، می توانید آن ها را به باغچه منتقل کنید.

برای کاشت بذر در فضای داخلی:

• بذرها را در گلدان های مخصوص نشا (مانند خاک پیت) بکارید و مرتب آبیاری کنید.
• گلدان ها را در اتاقی گرم و پرنور قرار دهید یا از لامپ رشد استفاده کنید.
• در دوره جوانه زنی، دما را بین ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی گراد (۶۵ تا ۷۰ فارنهایت) نگه دارید.

زمانی که هوا گرم شد و آماده انتقال نشاها بودید، همان مراحل کاشت بذر در فضای باز را دنبال کنید.

2. آفتابی ترین نقطه باغ را انتخاب کنید

بامیه در آفتاب کامل و گرمای زیاد بهترین رشد را دارد. اگر آن را در محل سایه دار بکارید، محصول کمی خواهد داد یا اصلاً رشد نخواهد کرد. بامیه باید روزانه حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم دریافت کند. نگران گرمای زیاد نباشید؛ بامیه دقیقاً در اوج گرمای تابستان بهترین عملکرد را دارد.

3. pH خاک را تنظیم کنید

بامیه در خاکی با pH بین ۶.۵ تا ۷.۰ بهترین رشد را دارد. ابتدا pH خاک را آزمایش کنید.

• برای افزایش pH می توانید آهک کشاورزی یا پودر استخوان به خاک اضافه کنید.
• اگر نمی خواهید تغییرات شدید ایجاد کنید، افزودن مقدار زیادی کمپوست کمک می کند pH خاک به سمت حالت خنثی (حدود ۷) برود.

4. خاک را غنی کنید

بامیه به خاکی بسیار غنی و سرشار از مواد غذایی نیاز دارد. می توانید از کمپوست، کود آلی آماده یا کود کندرهش ۶-۶-۴ استفاده کنید.

• خاک را تا عمق ۳۰ سانتی متر شخم بزنید.
• حدود ۱۰ سانتی متر کمپوست یا کود را به طور یکنواخت با خاک مخلوط کنید.

در صورت کمبود مواد غذایی، گیاه بامیه محصول کمی خواهد داد.

5. کاشت بذر یا نشا

وقتی هوا گرم شد، زمان کاشت بامیه در باغچه است.

• بذرها را با فاصله ۱۰ سانتی متر از هم و در عمق حدود ۱.۵ سانتی متر بکارید.
• اگر نشا کاشته اید، آن ها را با فاصله ۳۰ سانتی متر از هم و ردیف هایی با فاصله ۹۰ سانتی متر بکارید.
• چاله هایی به اندازه ریشه نشاها حفر کنید، خاک را به آرامی اطراف آن ها فشار دهید و خوب آبیاری کنید.

نکات مفید:

• برای جوانه زنی سریع تر، می توانید بذرها را یک شب قبل از کاشت خیس کنید یا برای مدتی کوتاه در فریزر بگذارید تا پوسته آن ها ترک بخورد.
• هنگام جابه جایی نشاها مراقب ریشه اصلی باشید؛ اگر آسیب ببیند، گیاه رشد نخواهد کرد.

بذر صیفی جات

مراقبت از بامیه

پس از کاشت بامیه، مراقبت صحیح و منظم، کلید داشتن گیاهانی سالم و پربار است. در ادامه به مهم ترین نکات برای نگهداری از گیاه خود می پردازیم:

1. آبیاری منظم

بامیه به حداقل ۲.۵ سانتی متر آب در هفته نیاز دارد.

• هر روز صبح آبیاری کنید، مگر اینکه بارندگی شدید رخ داده باشد.
• آبیاری صبحگاهی باعث می شود گیاه قبل از شب خشک شود و دچار پوسیدگی نشود.
• تلاش کنید آب روی برگ ها نریزد، چون زیر آفتاب ممکن است باعث سوختگی برگ ها شود.

2. تُنُک کردن گیاهان

زمانی که نشاها به ارتفاع حدود ۷.۵ سانتی متر رسیدند:

• گیاهان ضعیف تر را حذف کنید.
• فاصله نهایی بین گیاهان باید ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر باشد.

اگر نشاها را از قبل در خانه پرورش داده اید، نیازی به این مرحله نیست.

3. وجین و مالچ پاشی

در ابتدای رشد:

• علف های هرز را مرتب حذف کنید.
• اطراف گیاهان را با مالچ ضخیم (مانند کاه یا پوشال کاج) بپوشانید تا از رشد مجدد علف های هرز جلوگیری شود.

4. کوددهی تکمیلی

بامیه به مواد غذایی زیادی نیاز دارد. در طول تابستان سه بار اطراف گیاهان کمپوست بریزید:

1. بعد از تنک کردن نشاها
2. بعد از ظاهر شدن اولین غلاف ها
3. در اواسط فصل رشد

اضافه کردن بیش از حد کود یا کمپوست می تواند به گیاه آسیب بزند.

5. کنترل آفات

شته ها، ساس ها و کرم ها از آفات رایج بامیه هستند.

• برگ ها و ساقه ها را مرتب بررسی کنید.
• در صورت مشاهده آفت، می توانید آن ها را با دست بردارید یا از محلول آب و صابون استفاده کنید.

برداشت و مصرف بامیه

پس از چند هفته مراقبت، هیجان انگیزترین مرحله فرا می رسد: برداشت محصول. در ادامه، با نحوه برداشت صحیح و بهترین روش های مصرف و نگهداری بامیه آشنا می شوید:

بذر بامیه

1. برداشت مداوم

حدود ۸ هفته پس از کاشت، غلاف های بامیه ظاهر می شوند.

• زمانی که غلاف ها ۵ تا ۷.۵ سانتی متر طول دارند، آن ها را با قیچی باغبانی درست بالای محل اتصال به ساقه ببُرید.
• با هر برداشت، غلاف جدیدی در همان نقطه رشد می کند.

در هوای گرم، برداشت را یک روز در میان یا حتی هر روز انجام دهید. اگر غلاف ها بیش از حد بزرگ شوند، سفت و چوبی خواهند شد.

بهتر است هنگام برداشت دستکش و لباس آستین بلند بپوشید، چون کرک های بامیه ممکن است پوست را تحریک کند.

2. مصرف تازه

طعم و بافت بامیه تا چند روز بعد از برداشت در بهترین حالت است. از بامیه تازه می توان برای غذاهایی مثل:

• بامیه سرخ کرده
• گامبو
• خوراک بامیه

استفاده کرد.

3. ترشی بامیه

برای نگهداری طولانی مدت، بامیه را می توانید مثل خیارشور در آب نمک ترشی بیندازید. بهترین زمان ترشی انداختن، بلافاصله بعد از برداشت است.

4. فریز کردن بامیه

اگر بامیه تان زیاد است:

• آن را ۳ دقیقه در آب جوش بجوشانید.
• بلافاصله در آب یخ قرار دهید.
• خرد کرده، ابتدا روی سینی فریز کنید و سپس در کیسه فریزر بریزید.

نتیجه گیری

پرورش بامیه کاری ساده و لذت بخش است که با رعایت چند نکته ی اساسی می توان به محصولی سالم و پربار دست یافت. انتخاب محل آفتابی، آماده سازی خاک مناسب با pH متعادل، آبیاری منظم و تغذیه ی کافی گیاه، نقش مهمی در رشد بهتر بامیه دارد. در طول دوره ی رشد، مراقبت هایی مانند تنک کردن نشاها، کنترل علف های هرز، مالچ پاشی و بررسی آفات باعث تقویت گیاه و افزایش عملکرد آن می شود. در نهایت، برداشت به موقع و مصرف بامیه به صورت تازه، بهترین طعم و کیفیت را تضمین می کند. با دنبال کردن این مراحل، حتی باغبان های مبتدی نیز می توانند بامیه ای خوش طعم و باکیفیت در باغچه یا مزرعه ی خود پرورش دهند.