طرز تکثیر درخت پر

با کاشت درخت پَر، پس زمینه ای موج دار و خیالی به فضای سبز خود ببخشید که با هر نسیم به اهتزاز در می آید. لوگان هیلی، کارشناس باغبانی، به بررسی نحوه پرورش و نگهداری از این پف های دود مانند و جذاب می پردازد.

درخت پَر یکی از جذاب ترین گیاهان زینتی در محوطه سازی است که زیبایی اثیری آن حس درام و رمز و راز را در باغ ایجاد می کند. تارهای موج دار که از ساقه های گل پژمرده و نازک این درخت آویزان می شوند، شبیه به توده ای از دود هستند و به همین دلیل این نام و ظاهر نمادین را به آن بخشیده اند.

این درختچه چوبی چندتنه ای بزرگ (یا درخت کوچک) تا ارتفاع ۴.۵ تا ۹ متر (۱۵ تا ۳۰ فوت) رشد می کند و با بسیاری از مناظر، از خاک های فقیر گرفته تا محیط های آلوده شهری، سازگار است. اگرچه جنس Cotinus شامل هفت گونه متمایز است، رایج ترین آن ها درخت پَر بومی آمریکای شمالی (Cotinus obovatus) و درخت پَر اروپایی (Cotinus coggygria) هستند. هر دو گونه دارای واریته ها و ویژگی های منحصر به فردی هستند و با مراقبت های مشابه رشد می کنند.

با انتخاب مکان مناسب و نگهداری متوسط، این درختان خیره کننده با رنگ های مه آلود، برای حاشیه ها، باغ های جنگلی و کاشت به عنوان تک درخت زینتی عالی هستند. بیایید هر آنچه را که باید درباره این گیاه زیبا بدانید، بررسی کنیم.

مشخصات گیاهی درخت پر

• نوع گیاه: درختچه چوبی خزان دار یا درخت کوچک
• خانواده: پسته ایان (Anacardiaceae)
• جنس: کوتینوس (Cotinus)
• فصل کاشت: بهار
• میزان نگهداری: متوسط
• ارتفاع گیاه: ۴.۵ تا ۹ متر
• نیاز کودی: کم تا متوسط
• دمای مطلوب: ۱۶ تا ۲۴ درجه سانتی گراد
• گیاهان همراه: اسپیره، بداغ، نهال توت (Ninebark)، علف های زینتی
• نوع خاک: سازگاری بالا، قلیایی تا کمی اسیدی، مقاوم به فشردگی خاک
• فاصله کاشت: ۳ تا ۴.۵ متر
• نیاز آبی: متوسط
• نور خورشید: آفتاب کامل تا سایه جزئی
• طول عمر: ۲۰ تا ۳۰ سال
• آفات: شپشک سپردار سان خوزه
• بیماری ها: لکه برگی، پژمردگی ورتیسیلیومی، زنگ

تاریخچه و کشت

درختان پَر که گاهی بوته دود، درخت مه یا درخت ابر نامیده می شوند، گروهی از درختچه های گلدار بزرگ یا درختان کوچک در جنس Cotinus هستند. همه گونه های این جنس دارای گل های خشک شده ی متمایز، نازک و هوایی هستند که رنگ پاییزی فوق العاده ای به باغ می بخشند. وقتی این درخت شکوفا می شود، شبیه به توده هایی از دود مبهم به نظر می رسد.

منشاء درخت پَر کجاست؟

این درخت زینتی نمادین دو منشاء اصلی دارد: آمریکا و اوراسیا. رایج ترین گونه مورد استفاده در محوطه سازی بومی جنوب اروپا و مرکز چین است، اما گونه ای مرتبط نیز بومی شرق آمریکای شمالی است.

بومیان آمریکا به طور سنتی از چوب مرکزی (Heartwood) درخت پَر برای تهیه رنگ زرد یا نارنجی استفاده می کردند.

تفاوت درخت پَر آمریکایی و اروپایی

درخت پَر معمولی (Cotinus coggygria): بومی اوراسیا است و به طور گسترده به عنوان گیاه زینتی در ایالات متحده کشت می شود. اصلاح کنندگان نباتات ده ها واریته رنگارنگ با برگ هایی به رنگ طلایی، سبز و بنفش و گل هایی با سایه های صورتی، ارغوانی، قرمز و برنزی ایجاد کرده اند. بیشتر واریته ها در پاییز به رنگ های خیره کننده زرد، نارنجی یا قرمز تغییر می کنند. گونه اوراسیایی دوپایه است (پایه نر و ماده روی یک درخت).

درخت پَر آمریکایی (Cotinus obovatus): بومی ایالات متحده است و به صورت وحشی در خاک های سنگی از تگزاس مرکزی تا تنسی رشد می کند. این گونه نسبت به گونه اوراسیایی به سرما مقاوم تر است و قامت بزرگ تری دارد، اما گل های آن کوچک تر و کمتر نمایان هستند. گونه آمریکایی تک جنس است (درختان نر و ماده جداگانه دارد). پایه های نر ظاهری «دودآلودتر» دارند.

تکثیر

قلمه ساقه ارزان ترین راه برای تکثیر درخت پَر است، اما می توان آن ها را از طریق نهال های ریشه لخت یا بذر نیز پرورش داد.

۱. قلمه زدن

تکثیر با قلمه آسان ترین و اقتصادی ترین راه است. اگر دوستی دارید که این درخت را دارد، از او قلمه بگیرید.

قلمه های “نیمه خشبی” را در اواخر تابستان یا پاییز تهیه کنید.

ساقه های حدود ۱۵ سانتی متری را ببرید. برگ های پایینی را جدا کنید (فقط چند برگ در بالا بماند). انتهای ساقه را در هورمون ریشه زایی فرو ببرید و در گلدان حاوی مخلوط ورمیکولیت، پیت ماس و ماسه بکارید. خاک را مرطوب نگه دارید و در نور روشن و غیرمستقیم قرار دهید. پس از ریشه زایی، به گلدان بزرگتر منتقل کنید.

۲. نهال های ریشه لخت

اکثر نهالستان ها درختان پَر را به صورت ریشه لخت می فروشند. به محض دریافت، ریشه ها را در یک سطل آب خیس کنید تا آبرسانی شوند و سپس بلافاصله بکارید. هنگام کاشت، گودالی حفر کنید که دو برابر عرض ریشه باشد تا خاک نرم باشد.

۳. بذر

پرورش از بذر نیاز به صبر زیادی دارد. بذرها پوسته ای بسیار ضخیم دارند و ممکن است جوانه زنی آن ها ماه ها طول بکشد. تحقیقات نشان می دهد که تیمار بذرها با اسید سولفوریک یا آب جوش (تیمار حرارتی) برای شکستن پوسته سخت، جوانه زنی را بهبود می بخشد.

روش خانگی: بذرها را ۱۲ ساعت در آب داغ خیس کنید، سپس در عمق ۶ میلی متری خاک بکارید و رطوبت را حفظ کنید.

کاشت

بهترین زمان برای کاشت درخت پَر، بهار و در حوالی تاریخ آخرین یخبندان است. این کار به درخت زمان کافی می دهد تا قبل از اولین زمستان استقرار یابد.

نحوه کاشت و جابجایی

گونه های Cotinus در مکان های باز و آفتابی بیشترین رشد را دارند. سایه جزئی رنگ برگ ها را تغییر می دهد (مثلاً برگ های بنفش ممکن است قهوه ای شوند).

1. گودالی حفر کنید که دو برابر عرض توده ریشه و هم ارتفاع آن باشد.
2. اگر خاک سفت است، آن را با شن، پرلیت یا کمپوست اصلاح کنید.
3. گیاه را در گودال قرار دهید و ریشه ها را باز کنید.
4. گودال را پر کنید (طوقه گیاه باید بالای خط خاک باشد).
5. یک لایه ۵ سانتی متری مالچ چوب اضافه کنید.
6. سخاوتمندانه آبیاری کنید و از کوددهی در زمان کاشت خودداری کنید.

فاصله کاشت

واریته های بزرگ به حداقل ۳ متر فاصله از گیاهان دیگر نیاز دارند. اگر به عنوان تک درخت مرکزی کاشته می شود، فضایی با شعاع ۳.۵ تا ۴.۵ متر در نظر بگیرید. واریته های کوچکتر را می توان با فاصله ۱.۲ تا ۱.۵ متر کاشت.

شرایط نگهداری درخت پر

برای پرورش موفق و حفظ سلامت درخت پر، تأمین نیازهای محیطی زیر اهمیت دارد:

نور

نور کامل خورشید برای این گونه ایده آل است. اکثر واریته ها به ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز نیاز دارند. سایه زیاد باعث می شود شاخ و برگ ها تنک و دراز شوند و رنگ آن ها کدر شود.

آبیاری

پس از استقرار، این درختچه ها نسبتاً به خشکی مقاوم هستند، اما در دوره های خشک طولانی به آبیاری نیاز دارند. در فصل اول رشد، به طور منظم آبیاری کنید تا سیستم ریشه ای عمیق و قوی ایجاد شود. آبیاری عمیق و دیر به دیر بهتر از آبیاری سطحی و مکرر است. استفاده از مالچ به حفظ رطوبت کمک می کند.

خاک

زهکشی مهم ترین ویژگی خاک برای این درختان است. آن ها نسبت به pH یا بافت خاک حساس نیستند، به شرطی که خاک زهکشی خوبی داشته باشد. کاشت در خاک های فشرده یا با زهکشی ضعیف می تواند منجر به پوسیدگی ریشه شود.

آب و هوا و دما

بیشتر درختان پَر در مناطق ۵ تا ۸ رشد می کنند. آن ها تابستان های گرم را تحمل می کنند. در مناطق سردسیر، ممکن است نیاز باشد تنه گونه های غیربومی را با گونی بپوشانید و مالچ ضخیم تری در زمستان اعمال کنید.

کوددهی

این گیاهان نیاز کودی کمی دارند. گونه های بومی می توانند تنها با مواد معدنی خاک زنده بمانند. می توان در اوایل بهار برای تقویت رشد کوددهی کرد، اما از کودهای آلی با رهاسازی کند (Slow-release) استفاده کنید. از کوددهی در پاییز خودداری کنید، زیرا باعث رشد جدیدی می شود که در زمستان آسیب می بیند.

نگهداری و هرس

درختان پَر نیاز به هرس زیادی ندارند. بریدن شاخه های بیمار یا آسیب دیده در زمستان یا اوایل بهار (زمانی که گیاه در خواب است) مفید است. هرس شاخه های پایینی می تواند فرمی درخت مانند به گیاه بدهد.

نکته: هرس شدید ممکن است گلدهی (تولید پَرها) را کاهش دهد.

قیم گذاری: درختان جوان ممکن است در مناطق بادخیز نیاز به قیم (تکیه گاه) داشته باشند.

واریته های محبوب

جنس Cotinus شامل چندین گونه با ده ها واریته رنگارنگ است:

1. درخت پَر آمریکایی (C. obovatus): مقاوم ترین گونه، مناسب برای خاک های خشک و سنگی. شیره آن بوی تندی دارد و برگ های پاییزی زیبایی دارد.
2. C. obovatus ‘Flame’ (شعله): واریته اهلی شده آمریکایی با رنگ های پاییزی آتشین (نارنجی و قرمز) و گل های پف دار بزرگ.
3. C. coggygria ‘Royal Purple’ (ارغوانی سلطنتی): محبوب ترین واریته زینتی با برگ های بنفش تیره که در پاییز قرمز لاکی می شوند.
4. C. coggygria ‘Golden Spirit’ (روح طلایی): دارای برگ های زرد طلایی روشن که در پاییز قرمز و نارنجی می شوند. کنتراست گل های کرم رنگ با برگ های طلایی بسیار زیباست.
5. C. coggygria ‘Grace’ (گریس): واریته ای محبوب برای مناطق شهری، مقاوم به آلودگی با برگ های سبز-آبی و رنگ های پاییزی متنوع.
6. C. coggygria ‘Daydream’ (رؤیای روز): هیبریدی متراکم با گل های زرشکی و شاخ و برگ های هلویی-زرد که حالتی خیالی دارد.

ایده های طراحی

گیاهان همراه مناسب که شرایط مشابهی دارند عبارتند از:

• اسپیره (Spirea)
• بداغ (Viburnum)
• نهال توت (Ninebark)
• علف های زینتی (Ornamental grasses)
• وایگلا (Weigela)

آفات و بیماری ها

این جنس نسبتاً کم دردسر است، اما مشکلات زیر ممکن است رخ دهند:

• شپشک سپردار سان خوزه (San Jose Scale): حشراتی که مانند پوسته های کوچک روی شاخه ها دیده می شوند و شیره گیاه را می مکند. درمان با صابون حشره کش یا روغن باغبانی.
• لکه برگی (Leaf Spot): بیماری قارچی در آب و هوای بارانی و گرم. راه حل: هرس برای بهبود گردش هوا و اجتناب از آبیاری بارانی (روی برگ ها).
• پژمردگی ورتیسیلیومی (Verticillium Wilt): باعث قهوه ای شدن یا سوختگی برگ ها می شود. معمولاً ناشی از زهکشی ضعیف خاک است. درمان قطعی ندارد، جز اصلاح خاک یا جابجایی گیاه.
• زنگ (Rust): لکه های قهوه ای تیره روی برگ ها. بهترین درمان جمع آوری برگ های ریخته شده است.

نتیجه گیری

درختچه های پَر نمونه هایی بسیار منحصر به فرد برای هر باغی هستند و نگهداری از آن ها آسان است. مطمئن شوید که آن ها را در آفتاب کامل می کارید و خاک را به خوبی نرم می کنید. از کوددهی بیش از حد خودداری کنید و در زمان استقرار به عمیق آبیاری کنید تا ریشه ها محکم شوند و سال های سال در برابر خشکی مقاوم باشند.

سوالات متداول

1. آیا پرورش درخت پَر آسان است؟

   پس از استقرار نیاز به نگهداری کمی دارند. شرط اصلی خاک با زهکشی خوب و آبیاری عمیق در سال اول است.

2. آیا درخت پَر سایه را دوست دارد یا آفتاب؟

   آفتاب کامل را ترجیح می دهد (۶ تا ۸ ساعت). در سایه، رنگ ها کمرنگ شده و گلدهی کاهش می یابد.

3. آیا می توان درخت پَر را کوچک نگه داشت؟

   با هرس سالانه می توان آن را شکل داد. واریته های کوتوله مانند ‘Young Lady’ نیز برای باغ های کوچک مناسب هستند.