کاج ها تقریباً در همه جا رشد می کنند! احتمالاً متوجه شده اید که میوه های مخروطی آن ها زمین زیر سایه بان درخت را پوشانده اند و از خود پرسیده اید: «آیا می توان از یک میوه کاج، درخت پرورش داد؟»
با توجه به ادامه تخریب جنگل ها در مقیاسی وسیع، کاشت درخت تلاشی هیجان انگیز و مهم برای هر کسی است که به اکوسیستم های طبیعی زمین اهمیت می دهد. یک درخت می تواند سایه، سرسبزی در تمام طول سال، اکسیژن، زیستگاه پرندگان، حریم خصوصی و مالچ رایگان (به شکل برگ های سوزنی) فراهم کند. این درختان با عمر طولانی، کربن را از جو جذب کرده و بدون نیاز به آب یا نگهداری زیاد، خاک را بهبود می بخشند.
درختان کاج از رایج ترین درختان هستند که در جنگل ها، کوهستان ها و بسیاری از محیط های شهری رشد می کنند. آن ها «مخروط دار» و «همیشه سبز» هستند، به این معنی که میوه مخروطی تولید می کنند و با برگ های سوزنی خود در تمام طول سال سبز باقی می مانند.
جنس کاج (Pinus) بسته به منبع علمی، شامل ۱۱۰ تا ۱۹۰ گونه است. تمام درختان کاج بذرهای خود را در داخل مخروط ها تولید می کنند. این بذرها که گاهی «دانه کاج» نامیده می شوند، در داخل فلس های (برگه های چوبی) مخروط قرار دارند. به عبارت دیگر، مخروط حکم یک ظرف محافظ را برای بذرها دارد.
اگر می خواهید درخت کاج را از بذر پرورش دهید، باید چندین نکته را در مورد این درختان مخروطی منحصر به فرد بدانید. بیایید بررسی کنیم که چگونه می توان از میوه کاج یک درخت پرورش داد.
آیا می توان از خودِ میوه کاج درخت پرورش داد؟
خیر، شما نمی توانید یک درخت را از کاشتن یک میوه کامل کاج پرورش دهید. مخروط مانند یک ظرف چوبی برای دانه های کاج است. با این حال، می توانید دانه های رسیده را از داخل مخروط جمع آوری کرده و آن ها را برای رشد یک درخت جدید جوانه دار کنید. در پاییز، مخروط های بالغی را جمع آوری کنید که فلس های آن ها فقط کمی باز شده اند.
شما به مخروط هایی نیاز دارید که نه کاملاً بسته باشند و نه کاملاً باز شده. دانه های بال دار پنهان شده در داخل فلس ها را پیدا کنید و بررسی کنید که آیا پُر و سفید هستند یا خیر (این نشانه رسیدن است). هنگامی که دانه های بالغ را شناسایی کردید، مخروط ها را جمع آوری کرده و در آفتاب خشک کنید تا فلس ها باز شوند. سپس، مخروط ها را به شدت تکان دهید تا دانه ها آزاد شوند.
دانه ها را در پاییز بکارید. آن ها را در عمق حدود ۶ میلی متری (یک چهارم اینچ) در خاک بومی و با فاصله زیاد از درخت مادر بکارید. روش دیگر این است که دانه ها را در گلدانی پر از مخلوط خاک گلدان، پوست درخت و پیت ماس بکارید. خاک را دائماً مرطوب نگه دارید اما هرگز غرقاب نکنید. اجازه ندهید خاک خشک شود. هنگامی که نهال حدود ۲۰ سانتی متر شد، بسته به گونه، آن را در فضای باز و حداقل در فاصله ۳ تا ۶ متری از درختان مجاور بکارید.
کاشت درختان کاج از بذر
شما نمی توانید یک مخروط کامل را در خاک بکارید و انتظار رشد آن را داشته باشید. با این حال، جمع آوری و کاشت دانه های درختان مخروطی به آسانی پرورش سبزیجات نیست، اما راهی پاداش دهنده برای ارتباط با اکوسیستم محلی شماست. درختی که امروز کاشته می شود می تواند سایه، زیبایی و اکسیژن را برای نسل های آینده فراهم کند!
اول از همه، مخروطیان چه هستند؟ درختان کاج مخروط دار هستند، به این معنی که مخروط تولید می کنند. مخروط ها ساختار تولید مثل گیاه هستند. در مقابل، بسیاری از گیاهان باغی ما، مانند درختان سیب یا ماگنولیا، گیاهان گلدار هستند. آن ها گل هایی تولید می کنند که گرده افشانی شده و به میوه تبدیل می شوند که حاوی تخمدان های پر از دانه است.
- مخروطیان (Coniferous): بازدانگان یا «دانه های برهنه»
- گیاهان گلدار: نهاندانگان یا «ظرفی برای دانه»، اشاره به دانه های محصور در تخمدان گل.
صرف نظر از پیچیدگی های گیاه شناسی، کاج ها درختانی باستانی با تفاوت های جذاب نسبت به گیاهان گلدار ما هستند. جالب است بدانید که گیاهان مخروطی میلیون ها سال قبل از گیاهان گلدار به وجود آمده اند. بازدانگانِ بدون گل در دوران دایناسورها (دوره های تریاس و ژوراسیک) بر جهان حکومت می کردند. در دوره کرتاسه، حدود ۱۰۰ میلیون سال پیش، نهاندانگان (گیاهان گلدار) تسلط یافتند و اکنون غالب ترین گیاهان روی زمین هستند.
با این حال، درختان کاج مانند فسیل های زنده ای هستند که در بسیاری از جنگل ها به وفور رشد می کنند. سوابق زمین شناسی نشان می دهد که آن ها حدود ۱۴۰ میلیون سال پیش تکامل یافته اند. یک درخت واحد می تواند ۱۰۰ تا بیش از ۱۰۰۰ سال عمر کند! یکی از قدیمی ترین درختان کاج در شرق کالیفرنیا قرار دارد. این کاج بریستلکون با نام مستعار «متوشالح» تخمین زده می شود که ۴۸۰۰ سال سن داشته باشد!
اگر درختی را از مخروط های کاج جمع آوری شده در حیاط خلوت یا جنگل محلی خود پرورش دهید، آن درخت می تواند قرن ها عمر کند!
گیاه شناسی مخروط های کاج
اولین قدم برای پرورش درخت کاج از بذر، شناسایی مخروط های ماده است تا بتوانید بررسی کنید که آیا دانه ها هنوز داخل آن هستند یا خیر. هر درخت کاج دو نوع مخروط دارد:
- مخروط های نر: این مخروط های کوچک و ناپیدا کمتر چوبی هستند و حاوی گرده می باشند.
- مخروط های ماده: این ها همان مخروط های کلاسیک با اندازه متوسط تا بزرگ هستند که ما آن ها را «میوه کاج» می نامیم.
معمولاً مخروط های نر به صورت گروهی در نزدیکی شاخه های پایین تر جمع می شوند، در حالی که مخروط های ماده در قسمت های بالاتر درخت قرار دارند و در حالی که در حال توسعه هستند، به طور قابل توجهی در میان شاخ و برگ ها ایستاده اند. هنگامی که مخروط های ماده چرخه رشد بذر خود را به پایان می رسانند، به زمین می افتند. این ها همان مخروط هایی هستند که ما معمولاً از کف جنگل جمع می کنیم.
مخروط ماده مانند یک ظرف محافظ چوبی پر از دانه عمل می کند. پس از لقاح با گرده، دانه ها در داخل مخروط، در میان ساختارهای کوچکی به نام «براکته» و «فلس» رشد می کنند. این ساختارهای سخت و چوبی برای پنهان کردن و محافظت از دانه ها در هنگام رشد طراحی شده اند.
در دنیای گیاه شناسی، کاج ها «تک پایه» نامیده می شوند. این بدان معناست که هر دو مخروط نر و ماده روی یک درخت تولید می شوند.
هنگامی که دانه ها در داخل مخروط ماده کاملاً رسیدند، مخروط ها باز می شوند (فلس ها از هم فاصله می گیرند) و دانه ها را رها می کنند تا بتوانند جوانه بزنند. گاهی اوقات، ممکن است یک دانه در داخل مخروط باقی بماند و پتانسیل جوانه زدن در حالی که هنوز به مخروط متصل است را داشته باشد. این موضوع همان تصور غلط را توضیح می دهد که می توان درخت جدیدی را مستقیماً از یک مخروط کاشته شده پرورش داد. با این حال، این بسیار نادر است. یک درخت باید به طور طبیعی دانه های خود را از مخروط آزاد کند یا شما می توانید آن ها را به صورت دستی برای کاشت درخت جدید خارج کنید.
شناسایی گونه
قبل از اینکه به سراغ جمع آوری مخروط بروید، مفید است بدانید چه گونه هایی بومی منطقه شما هستند. اگر کاجی در فضای سبز شما رشد می کند، ممکن است زینتی باشد. اگر مخروط ها را از پارک یا جنگل محلی جمع آوری می کنید، احتمالاً یک گونه بومی است که کاملاً با منطقه شما سازگار است.
گیاهان بومی بهترین گزینه هستند زیرا به سرعت مستقر می شوند، شرایط خاک محلی را تحمل می کنند و عادت دارند بدون دخالت انسان زنده بمانند. این بدان معناست که پس از جوانه زدن نهال، به نگهداری زیادی نیاز نخواهید داشت.
ساده ترین راه برای شروع شناسایی درخت، شمارش تعداد سوزن های موجود در هر دسته برگ است. یک دسته سوزن «فاسیکل» یا دسته نامیده می شود. یک خوشه از سوزن های کاج را بگیرید (نیازی به کندن آن نیست!) و ببینید چند سوزن جداگانه به یک پایه متصل هستند. اکثر آن ها در یکی از دو گروه قرار می گیرند:
- کاج های سفید: سوزن ها در دسته های ۵ تایی.
- کاج های زرد: سوزن ها در دسته های ۲ تایی.
پس از تعیین دسته بندی، می توانید طول سوزن ها را تخمین بزنید و گونه را دقیق تر مشخص کنید. سپس، مخروط ها را بررسی کنید. اندازه و شکل مخروط بزرگترین راهنما برای نوع کاج است.
اجتناب از مخروط های دیر-رس (نیازمند آتش)
برخی از درختان مخروطی برای پخش دانه های خود به آتش نیاز دارند. آن ها «دیر-رس» (Serotinous) نامیده می شوند زیرا مخروط ها سال ها پس از بلوغ دانه ها روی درخت باقی می مانند. مخروط ها بسیار ضخیم و سخت هستند و به معنای واقعی کلمه توسط یک رزین (صمغ) ضخیم بسته شده اند. دانه ها اساساً در داخل مخروط های بسته و آویزان به حالت خواب می مانند.
هنگامی که آتش سوزی رخ می دهد، رزین ذوب می شود و گرما باعث باز شدن مخروط و رها شدن دانه ها در باد می شود. جمع آوری بذر از این مخروط ها دشوار تا غیرممکن است زیرا تا زمانی که آتش سوزی رخ ندهد از درخت نمی افتند.
شناسایی مخروط های ماده بالغ در اواخر تابستان یا پاییز
مخروط های جوان سبز روشن هستند و محکم بسته شده اند. آن ها شکل مخروطی مشخصی دارند و حالت باز شده ی مخروط بالغ را ندارند. فلس ها هنوز از هم باز نشده اند.
با پیشرفت فصل، مخروط ها شروع به قهوه ای شدن می کنند، کمی باز می شوند و روی خاک می افتند. شما باید مخروط ها را قبل از اینکه کاملاً باز شوند جمع آوری کنید، زیرا مخروط پس از باز شدن کامل فلس ها و خشک شدن، دانه های خود را می اندازد. اگر مخروط هنوز کمی مرطوب است و رنگ آن قهوه ای روشن تا بنفش است (نه تیره و خشک)، نشانه خوبی است که مخروط هنوز حاوی دانه های زنده است.
بهترین زمان برداشت مخروط معمولاً در اواخر تابستان یا اوایل پاییز، حدود شهریور یا مهر ماه است.
جمع آوری مخروط ها
می توانید مخروط های پر از دانه را از درخت یا از روی زمین جمع آوری کنید، اما مخروط های افتاده معمولاً قابل اعتمادتر هستند. درختان به طور طبیعی هر زمان که دانه ها رسیدند، مخروط ها را می اندازند.
منطقه زیر درخت را بررسی کنید و به دنبال مخروط هایی باشید که هنوز تا حدودی بسته هستند. این نشان می دهد که آن ها اخیراً بالغ شده و افتاده اند. مخروط های رسیده هر گونه متفاوت به نظر می رسند، بنابراین باید با گونه های محلی آشنا شوید.
به یاد داشته باشید، مخروطی که کاملاً باز شده و فلس هایش بیرون زده اند، قبلاً دانه هایش را از دست داده است. شما به مخروط های نیمه بازی نیاز دارید که رنگ قهوه ای روشن یا بنفش دارند. نقطه طلایی مخروط های بالغ زمانی است که فلس ها کمی باز شده اند، اما نه کاملاً تا انتها.
بررسی و خارج کردن دانه های رسیده
ابتدا بررسی کنید که آیا دانه های قابل مشاهده ای از بین فلس ها بیرون زده اند یا خیر. آن ها به رنگ سفید کم رنگ با یک بال کوچک برگی به نظر می رسند. بال کوچک برای کمک به پخش شدن دانه در باد طراحی شده است. اکثر مخروط ها در داخل هر فلس یک دانه دارند. گاهی اوقات، پوسته های کاغذی به شکل بال را بدون هیچ دانه سفیدی در داخل پیدا خواهید کرد. این بدان معناست که مخروط کاملاً بالغ نشده و دانه رشد نکرده است. آن مخروط را دور بیندازید و یکی دیگر پیدا کنید.
اگر هیچ دانه ای را نمی بینید که از بین فلس ها خودنمایی کند، وقت آن است که مخروط را به صورت دستی باز کنید. مخروط را روی یک ظرف نگه دارید و شروع به عقب کشیدن فلس ها کنید. مراقب باشید که از هرگونه خار که ممکن است در نوک فلس ها باشد اجتناب کنید.
پس از شناسایی مخروط های دارای دانه های بالغ، هر تعداد که می خواهید را جمع آوری کنید.
چگونه بفهمیم دانه ها رسیده هستند؟
| رسیده (بالغ و زنده) | نارس (غیر قابل رشد) |
|---|---|
| مخروط قرمز-قهوه ای یا قهوه ای با سایه بنفش است (روی درخت یا زمین). | مخروط هنوز سبز است و روی درخت قرار دارد. |
| مخروط تا حدودی باز است، فلس ها عقب رفته اند اما کاملاً باز نشده اند. | مخروط محکم بسته و سفت است. |
| دانه سفید و گرد در داخل پوسته کاغذی قرار دارد. | پوسته کاغذی بال شکل خالی است. |
| دانه پُر و تپل به نظر می رسد. | دانه کوچک است یا وجود ندارد. |
| اگر دانه ها در آب غوطه ور شوند، فرو می روند (ته نشین می شوند). | دانه ها روی سطح آب شناور می مانند. |
خشک کردن مخروط ها
حالا قسمت سرگرم کننده ماجرا! مخروط ها را در یک ظرف کم عمق پهن کنید و چند روز در آفتاب خشک کنید. با خشک شدن، مخروط ها فلس های خود را باز می کنند و خارج کردن دانه ها آسان تر می شود.
تکان دادن برای خروج دانه ها
هنگامی که مخروط ها خشک شدند، می توانید آن ها را تکان دهید یا به اطراف پرتاب کنید تا دانه ها جدا شوند. حتماً این کار را در یک کیسه یا ظرف در بسته انجام دهید تا دانه های خوب را در اثر باد از دست ندهید.
هنگامی که به نظر می رسد اکثر دانه های کاج از مخروط ها جدا شده اند، دانه های بال دار را در ظروف جداگانه جمع آوری کنید تا کاشت آن ها آسان باشد. به صورت اختیاری، می توانید بال را از دانه جدا کنید تا فقط دانه کاج خام و رسیده داشته باشید.
کاشت بذر در پاییز
درختان کاج به طور طبیعی در پاییز که مخروط ها باز می شوند، دانه های خود را می ریزند. می توانید دانه ها را در گلدان یا در زمین بکارید. برای کاشت در زمین، مطمئن شوید که فضای کافی بین گیاه مادر و نهال های کوچک وجود دارد. برخی از گونه ها برای رشد کامل به ۳ تا ۶ متر فضا نیاز دارند!
اگر در گلدان می کارید، ترکیبی از موارد زیر را تهیه کنید:
- ۱ قسمت خاک گلدان
- ۱ قسمت پوست درخت کاج (خرد شده)
- ۱ قسمت پیت ماس
دانه ها را فقط در عمق ۶ میلی متری (یک چهارم اینچ) بکارید. از کاشتن بیش از حد عمیق در خاک خودداری کنید، در غیر این صورت دانه ممکن است انرژی کافی برای جوانه زدن نداشته باشد. خاک را در طول اولین فصل رشد دائماً مرطوب نگه دارید اما هرگز خیس و غرقاب نباشد. کاج ها نسبت به خشکی بسیار مقاوم هستند، اما رطوبت متوسط می تواند به استقرار سریع تر و مطمئن تر آن ها کمک کند.
می توانید گلدان های خود را برای زمستان در فضای باز بگذارید. در حالی که برخی منابع توصیه می کنند دانه ها را در یخچال سرمادهی کنید، این کار معمولاً غیرضروری است. می توانید دانه ها را در فضای باز بکارید تا مانند حالت طبیعی در معرض دمای زمستانی قرار گیرند!
به یاد داشته باشید که کاج ها درختان مقاومی هستند. نهال های خود را مرطوب و محافظت شده نگه دارید، اما اجازه دهید از آب و هوای طبیعی منطقه شما لذت ببرند. هر سال گلدان نهال را بزرگتر کنید و زمانی که حدود ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر (۶ تا ۱۲ اینچ) قد کشید و سیستم ریشه قوی داشت، آن را به محل دائمی منتقل کنید.
صبورانه درختان خود را پرورش دهید
درختان کاج در مناطقی با آفتاب جزئی تا کامل، جایی که می توانند نسبتاً مرطوب بمانند، بهترین عملکرد را دارند. در آب و هوای گرم، سایه بعد از ظهر برای ۱ تا ۲ سال اول رشد مفید است. خاک با زهکشی خوب در نزدیکی سایر کاج های موفق برای استقرار مفید است. نیازی به کوددهی نهال ها نیست.
یک برنامه آبیاری استاندارد ممکن است به این صورت باشد:
- آبیاری بلافاصله پس از کاشت.
- آبیاری نهال هر ۱ تا ۲ روز به مدت ۱ تا ۳ هفته اول.
- کاهش تدریجی آبیاری به یک بار در هفته برای چند ماه.
- اجازه دهید درخت با باران های محلی سازگار شود و فقط در خشکسالی های شدید آبیاری کنید.
حالا نوبت بازی صبر است! صبر کلید موفقیت هر پرورش دهنده درخت است. خوشبختانه کاج ها پس از عبور از مرحله اولیه نهال، به مراقبت زیادی نیاز ندارند. گونه های مختلف با سرعت های بسیار متفاوتی رشد می کنند. ممکن است ۲۰ تا ۴۰ سال طول بکشد تا یک کاج به اندازه کامل برسد.
نتیجه گیری
مخروط های کاج مانند ظروف چوبی برای دانه ها هستند. متأسفانه نمی توانید از کاشتن خودِ میوه کاج، درخت پرورش دهید، اما می توانید دانه های داخل آن را جمع آوری کنید. اگر مخروط کاملاً باز باشد، قبلاً دانه های خود را در باد رها کرده است. با این حال، می توانید دانه های رسیده را از مخروط های نیمه باز در پاییز جمع آوری کنید. خشک کردن مخروط ها در آفتاب برای آزاد کردن دانه های بال دار از داخل فلس ها مفید است. این دانه ها را در عمق کم بکارید و آن ها را نسبتاً مرطوب نگه دارید تا نهال های اختصاصی خود را پرورش دهید.
